Opinie

Het CBS concludeert dat het produceren van windenergie zonder financiële ondersteuning nog niet rendabel is. De onrendabele top wordt door de overheid gecompenseerd middels subsidie. Voor sommigen is dat onbegrijpelijk. Toch wil het kabinet het aantal windmolens verdrievoudigen. Waarom? Om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen, om Nederland minder afhankelijk te maken van fossiele brandstoffen en hun leveranciers, en om energie in de toekomst ook betaalbaar te houden.

Verborgen kosten conventionele bronnen
Wanneer bij windenergie overwegingen alleen de CBS statistieken worden gewogen, ontstaat een onvolledig beeld. De dynamiek van het keuzeveld is namelijk heel anders. Wanneer de subsidies op fossiele en nucleaire opwekkingsvormen worden meegerekend en als de externe kosten van deze energieopwekking – veroorzaakt door de uitstoot van bijvoorbeeld CO2 en fijnstof – hieraan worden toegekend, dan is windenergie op land nu al goedkoper dan energie uit kolen en uranium. Dit bleek in juni van dit jaar uit een onderzoek van CE Delft en Ecofys.

Windenergie steeds goedkoper
Maar zelfs met de eendimensionale benadering - zoals die van het CBS - zal binnen afzienbare tijd een ander beeld ontstaan: windenergie wordt namelijk steeds goedkoper en fossiele energie alleen maar duurder. Uit een recent rapport van Bloomberg (BNEF) blijkt dat de kosten van windenergie in 2016 hetzelfde zijn als de kosten van energie uit fossiele brandstoffen. Sinds 1984 is de prijs voor windenergie bij elke verdubbeling van de capaciteit met 14 procent gedaald. Volgens het onderzoeksbureau zal deze trend zich de komende jaren voortzetten. Door deze ontwikkeling is de prijs van windenergie van € 200 per megawattuur afgenomen naar € 52 per megawattuur. Daarmee is windenergie nog maar € 6 per megawattuur duurder dan een traditionele gasturbine. BNEF stelt overigens in lijn met CE Delft en Ecofys dat wanneer de indirecte kosten voor CO2-uitstoot bij de fossiele energie zouden worden berekend, de kosten zelfs al gelijk zijn.

Investeringen stimuleren de ontwikkeling
Een belangrijke factor van de prijsdaling is schaalvergroting, dat ervoor zorgt dat de kosten voor productie, onderhoud en andere operationele kosten steeds lager worden. Ook hebben technische verbeteringen en het groter en hoger worden van de turbines ervoor gezorgd dat het opwekkingsrendement met 35 procent is toegenomen. Om de efficiency te blijven verbeteren zijn de investeringen in windenergie en dus ook de stimulering van de overheid van groot belang.

Nederlanders willen windenergie
Nederlanders zijn het overigens in overgrote meerderheid eens met deze overheidslijn. Al jaren blijkt uit divers onderzoek dat zij windenergie uit eigen land toejuichen. Recent waren hierover nog weer twee publicaties. GasTerra liet weten dat Nederlanders geen alternatief zien in kernenergie en dat 88% van de Nederlanders voor windenergie is. Uit een onderzoek van Flycatcher Internet Research blijkt dat 83% van de Nederlanders het belangrijk vindt dat de gebruikte duurzame stroom ook in Nederland wordt opgewekt.

Enorme subsidies voor fossiele brandstoffen
Wanneer wordt gesproken over de beschikbare budgetten voor stimulering van windenergie, dan moet daar wel met de juiste scope naar worden gekeken. Volgens berekeningen van de De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) wordt wereldwijd jaarlijks ongeveer 380 miljard euro uitgegeven door overheden en belastingbetalers ter ondersteuning van de productie en consumptie van fossiele brandstoffen. In Nederland gaat het om een jaarlijks bedrag van 5,8 miljard euro, tegenover een bedrag van 360 miljoen voor windenergie in 2010.

Volgens secretaris-generaal van het Internationaal Energie Agentschap, Maria van der Hoeven, levert het principe van ‘fossiele subsidiëring’ een aantal grote nadelen op: het leidt tot verspilling van brandstoffen; creëert een ondoorzichtige markt en bovendien wordt de ontwikkeling van nieuwe alternatieve energiebronnen erdoor afgeremd.

Windenergie goedkoper dan kolen en nucleair
Van der Hoeven slaat daarmee de spijker op de kop. We zijn nu veel te zuinig met de toepassing van windenergie, terwijl we juist zuinig zouden moeten zijn met het opbranden van de fossiele voorraden. Wind is er in overvloed. Voor altijd. Olie niet. Dat windenergie in vergelijking met traditionele bronnen te duur is, is ook een fabel. Er gaat veel meer subsidie naar fossiel en nucleair dan naar windenergie. Daarbij zijn er enorme bedragen gemoeid met het oplossen van allerlei maatschappelijke problemen die samenhangen met fossiele en nucleaire opwekking van energie, zoals de schade voor de volksgezondheid door fijnstof en de opslag en beveiliging van radioactief afval. In het onderzoek ‘Nuclear energy: The difference between costs and prices’ van CE Delft, uitgevoerd in opdracht van het WNF, komt dit ook helder naar voren (figuur 1). Het zijn aspecten die in de discussie door sommigen (graag) buiten beschouwing worden gelaten. 

Kortom, windenergie kan qua prijs goed concurreren met de traditionele methoden van energie opwekking. Nederlanders willen windenergie omdat het schoon en veilig is. De overheid weet dat ze omwille van voorzieningszekerheid en milieu in moet zetten op windenergie. Maar wie haalt dan toch steeds de wind uit de zeilen?



Figuur 1. Bron: WNF / CE Delft

Redactie: Raedthuys Groep